Presentación

Sería imposible comprende-la identidade da arte galega do século XX sen ter presente a contribución da chamada “vangarda histórica galega”. Un dos seus máis destacados representantes foi o pintor José Otero Abeledo, Laxeiro. (Lalín, 1908-Vigo, 1996). Estes artistas foron os protagonistas dunha renovación plástica que superaba o rexionalismo imperante, e situaba a identidade estética galega en consonancia coas tendencias europeas.

Laxeiro soubo atopa-la súa definición máis precisa na síntese das raíces e dos modelos que rexían a conflictividade dun mundo de vangardas constantes durante a primeira metade do século XX. Unha síntese que abranguería tódolos rexistros e tódolos mitos, a densa antropoloxía espiritual e material de Galicia que, malia ter milenarias pegadas escultóricas, non concretou a súa idiosincrasia pictórica ata entrado o século XX, da man da “vangarda histórica”.

Laxeiro resumiu, desde os anos trinta, a pegada espiritual da pintura atlántica, cunha capacidade de fábula tan prodixiosa e proteica que só podería ter antecedentes noutros galegos como Valle Inclán ou Cunqueiro; e cunha espontaneidade para tocar novas linguaxes comparable á súa admiración polo máis xenial dos artistas do século XX: Picasso.

A súa capacidade de síntese lévao a asimila-la tradición románica e barroca galegas co neoclasicismo picassiano, o expresionismo europeo e o Goya das pinturas negras. O seu constante horror vaqui, a exuberante xenerosidade do seu trazo, a súa prodixiosa capacidade para o debuxo, a estética granítica, que será unha das súas imaxes de marca e a súa constante inquietude por experimentar linguaxes novas levarano, ó longo da súa vida, paralela á do século, a unha sorprendente coincidencia con movementos estéticos ós que algunhas veces se adiantou sen sabelo, de tal forma que só un estudio diacrónico comparado co que pasa no mundo e en España poderá achegarnos, nun futuro, á realidade e á grandeza deste artista decisivo na nosa historia plástica.

A Fundación Laxeiro ten a misión principal de dar a coñece-la obra deste xenial artista máis alá de Galicia, para contribuír á súa resituación histórica ó lado doutros nomes decisivos das vangardas galega e española.

Nos anos trinta e corenta, xunto a outros compañeiros de xeración realiza unha obra cuxas características resúmense no que a crítica chamou “estética granítica”, caracterizada por uns acabados texturados que daban á obra un aspecto escultórico, na mellor tradición da escultura galega, cuxo culmen podemos atopar no Mestre Mateo, autor do Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago. Outras características desta etapa son o horror ao baleiro (herdado da súa admiración polo Románico e o Barroco relixiosos do rural galego) e un tratamento da luz moi próximo ao claroscuro barroco, materializado nunha paleta cromática composta por negros, terras e ocres que o emparentarán con toda a tradición do que se coñece como o “negrismo español”. A temática enlaza coa tradición dos ritos populares e unha concepción da realidade que integra o sobrenatural como experiencia vivida, en convivencia con escenas pupulares esperpentizadas que conectan a súa obra co Goya das pinturas negras e, no literario co esperpento de Valle – Inclán e a rica fabulación cunqueiriana. A súa pintura destes anos revoluciona a arte galega, emparentándoo con movementos como a volta a orde que, desde Alemaña reivindicaba unha figuración crítica, como resposta aos movementos de descomposición da imaxe das primeiras vangardas históricas. O Picasso neoclásico e os primeiras manifestacións do expresionismo son outras das súas referencias destes anos.

En 1951 Laxeiro viaxa a Bos Aires, onde se asentará ata 1971. Neste período Laxeiro conecta cos movementos da pintura de xesto que propuñan desde Francia (Art Brut ) e desde Centroeuropa (Grupo COBRA) unha renuncia á pintura académica, buscando a inspiración na pintura paixoal e espontánea do mundo dos tolos, dos nenos e das culturas primitivas, coincidindo nalgúns presupostos con outros movementos do momento como o expresionismo abstracto norteamericano ou o informalismo europeo. Nesta época a súa pintura evoluciona cara a formas máis simples e orgánicas. A súa paleta cromática vaise aclarando cara a cores primarias e as súas composicións, nas que segue estando presente o horror ao baleiro, se bidimensionalizan, chegando a facer incursións na abstracción, sobre todo no período de mediados dos anos sesenta.

En 1972 Laxeiro volve a España e se instala entre Madrid, Vigo e o seu Lalín natal. É referencia do movemento Atlántica que, desde Galicia reivindica unha pintura do xesto, no contexto postmoderno de finais dos anos setenta e principios dos oitenta, volvendo coincidir con movementos interancionais como Os Novos Salvaxes que en Alemaña recuperaron o primitivismo como expresión dun proxecto de renovación da pintura.
En 2009 a Fundación Laxeiro está centrada nunha programación de tres exposiciones que combinan as dúas liñas programáticas antes mencioadas (Ver programación 2009), así como a realización do Catálogo Universal do artista que, baixo a dirección da Fundación Laxeiro, foi editado por Nova Galicia Edicións en decembro de 2009.

Libreria Laxeiro

Fundación Laxeiro

A Fundación Laxeiro foi constituída legalmente o 23 de febreiro de 1999 por acordo do Concello de Vigo e da Familia do pintor sendo declarada polas consellerías da Presidencia e Administración Pública e de Cultura, Comunicación Social e Turismo, da Xunta de Galicia, de INTERESE CULTURAL e de INTERESE GALEGO respectivamente.

Fundación Laxeiro © 2017 All Rights Reserved

Policarpo Sanz, nº15, 3º - 36202 - Vigo - Tel/Fax.: 986 438 475

Aviso Legal | Política de Privacidade | Panel de Control | Contactar

Xunta de Galicia: Consellería de Educación e Ordenación universitaria Xunta de Galicia: Consellería de Economía e Industria. Dirección Xeral de Comercio

AGADIC Axencia Galega de Industrias Culturais Concello de Porriño Pinturas Proa Transporte Urbano de la Ciudad de Vigo